sam


sam
sam I {{/stl_13}}{{stl_8}}przym. IIIa, sammi {{/stl_8}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}1. {{/stl_12}}{{stl_7}}'działający, występujący samodzielnie, ulegający samoistnie, bez zewnętrznej przyczyny sprawczej, jakiemuś procesowi, zmianie, przekształceniu': {{/stl_7}}{{stl_10}}Uczeń sam rozwiązał zadanie. Zrób to sam. Dziecko już samo chodzi. Sznurek sam się rozwiązał. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}2. {{/stl_12}}{{stl_7}}'istniejący osobno, oddzielony, pozostawiony bez innych, bez opieki, bez towarzystwa; samotny, odosobniony': {{/stl_7}}{{stl_10}}Dzieci zostały same w domu. Był sam na bezludnej wyspie. Nie lubił być sam. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}3. {{/stl_12}}{{stl_7}}'w odniesieniu do określeń zasięgu przestrzennego lub czasowego czegoś: wskazuje, że określoną granicę zasięgu należy rozumieć dosłownie': {{/stl_7}}{{stl_10}}Suknia do samej ziemi. Bawili się do samego rana. Zatrzymał się pod samymi drzwiami. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}4. {{/stl_12}}{{stl_7}}'wskazuje, że określonej rzeczy, osobie nie towarzyszy nic ponadto; tylko': {{/stl_7}}{{stl_10}}Mówił samą prawdę. W klasie są sami chłopcy. Miał z nim same kłopoty. Zjadł samo mięso, kartofle zostawił. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}5. {{/stl_12}}{{stl_7}}'wskazuje, że coś, wbrew temu, czego można by się spodziewać, stanowi wystarczającą przyczynę czegoś': {{/stl_7}}{{stl_10}}Rozczulał się na samo wspomnienie dziecka. Mdlała na sam widok krwi. Sam zapach działał odstręczająco. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}6. {{/stl_12}}{{stl_7}}'wskazuje, że ktoś, coś zajmuje najwyższą hierarchię wśród tego, co bierze się pod uwagę': {{/stl_7}}{{stl_10}}Poszedł ze skargą do samego dyrektora. Rozmawiał z samym prezydentem. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}7. {{/stl_12}}{{stl_7}}'wskazuje, że ktoś lub coś stanowi wyjątek wśród tego, co bierze się pod uwagę; nawet': {{/stl_7}}{{stl_10}}Zagrał tak, że sam mistrz by się nie powstydził. Sam nauczyciel nie wiedział, jak rozwiązać to zadanie. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}{{stl_12}}8. {{/stl_12}}{{stl_7}}'łącząc się z formami zaimka {{/stl_7}}{{stl_8}}się {{/stl_8}}{{stl_7}}, niekiedy z innymi zaimkami, podkreśla, że czynność, stan, proces odnosi się do podmiotu zdania': {{/stl_7}}{{stl_10}}Nie wierzył nawet samemu sobie. Zapomniał o samym sobie. Nie miał czasu dla samego siebie. {{/stl_10}}{{stl_20}}
{{/stl_20}}\ {{stl_20}}
{{/stl_20}}sam II {{/stl_13}}{{stl_8}}rz. mnż I, D. -u, Mc. sammie {{/stl_8}}{{stl_7}}'sklep z samoobsługą': {{/stl_7}}{{stl_10}}Sam spożywczy. Robić zakupy w samie. ZOB. być bardziej papieskim niż sam papież; być [zostać] samym [samemu] na świecie; do (samego) grobu; {{/stl_10}}{{stl_8}}{coś} {{/stl_8}}{{stl_7}}mówi samo za siebie; nogi same {{/stl_7}}{{stl_8}}{kogoś} {{/stl_8}}{{stl_7}}niosą; po (sam) grób; samotny [sam] jak kołek (w płocie); sam [samotny] jak palec; spadać – spaść [i syn.] na samo dno; taki sam; w (samą) porę {{/stl_7}}

Langenscheidt Polski wyjaśnień. 2015.

Look at other dictionaries:

  • sam — sam·a·ra; sam·a·ri·form; sam·ba·qui; sam·bar; sam·bho·ga·ka·ya; sam; sam·bu·cus; sam·buk; sam·bul; sam·bu·nigrin; sam·el; sam·en; sam·hi·ta; sam·iel; sam·i·res·ite; sam·i·sen; sam·let; sam·ma; sam·mer; sam·mi·er; sam·na·ni; sam·nite;… …   English syllables

  • SAM — steht für: den Namen einer Figur aus dem Roman Der Herr der Ringe, siehe Figuren in Tolkiens Welt#Samweis Gamdschie (Sam) Sam Spade, der Vorname des Privatdedektivs in den Romanen von Dashiell Hammett Sam Borzalino, ein Protagonist in Die stumme… …   Deutsch Wikipedia

  • Sam — may be:;Used as a name: * Male given names (U.S. Census Bureau statistics 1990): [U.S. Census Bureau [http://www.census.gov/genealogy/names/dist.male.first U.S. List of male names] , 1990] **Samuel (0.306%) **Sam (0.092%) **Sammy (0.025%)… …   Wikipedia

  • sam — sȃm prid. <odr. ī> DEFINICIJA 1. koji je a. izdvojen ili odvojen od drugih [šetati sam] b. bez ičega [sama juha] c. bez drugih ljudi, bez ikoga [živjeti sam] d. bez ičije pomoći [učinit ću to sam] 2. koji prevladava po broju [na skup su… …   Hrvatski jezični portal

  • SAM — Cette page d’homonymie répertorie les différents sujets et articles partageant un même nom. {{{image}}}   Sigles d une seule lettre   Sigles de deux lettres > Sigles de trois lettres …   Wikipédia en Français

  • Sam — Sam, ein sehr altes Wort, welches die Deutsche Sprache mit vielen andern gemein hat, und welches vornehmlich in einem doppelten Hauptverstande vorkommt. 1. Mit dem Begriffe der Menge, der Vielheit, und deren Verbindung; ein jetzt in dieser Form… …   Grammatisch-kritisches Wörterbuch der Hochdeutschen Mundart

  • Sam — ist: Sam (Name), siehe dort für Namensträger Sam Linux, Linux Distribution Sam (Salzburg), eine Siedlung in Salzburg Taifun Sam, ein Sturm über dem Pazifik (1999) Sam (Elektroauto), ein dreirädriges Elektroauto der Cree AG Sam (1986), ein US… …   Deutsch Wikipedia

  • Sam — 〈[sæ̣m]〉 1. 〈kurz für engl.〉 Samuel 2. Uncle Sam 〈scherzh. Bez. für〉 USA * * * SAM: 1) Abk. für S Adenosylmethionin; 2) Abk. für engl. scanning Auger …   Universal-Lexikon

  • Sam — V. «tío Sam». * * * Sam, Tío * * * (as used in expressions) Ervin, Sam Kim Young Sam Shepard, Sam Tío Sam …   Enciclopedia Universal

  • SAM — 〈EDV; Abk. für engl.〉 Sequential Access Method, serieller Zugriff (auf Dateien) * * * SAM: 1) Abk. für S Adenosylmethionin; 2) Abk. für engl. scanning Auger microprobe/microscopy = Raster Auger Mikroanalyse/Mikroskopie, ein …   Universal-Lexikon